Baha Akıner

Tarih, 19 Mayıs 1938...

Yer, Ankara 19 Mayıs Stadı...

ATATÜRK ilk ve son olarak katıldı 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı törenlerine...

Atamız, yaklaşık 5 ay sonra gerçekleşecek vefat tarihi itibariyle 19 Mayıs 1938 tarihindeki bu bayram törenine son olarak katılması normal. Peki niye ilk?

Önce bu konuya değinelim:

19 Mayıs 1919, Millî Mücadele tarihimizde ve yeni Türk Devleti’nin kuruluşunda çok önemli yere sahip olduğundan; ATATÜRK bu olayı hem milli kurtuluş hareketinin başlangıcı saymış hem büyük Nutuk’unu bu olayla başlatmış, doğum gününü soranlara da 19 Mayıs’ı işaret etmişti.

ATATÜRK, Samsun’u ikinci ziyaretlerinde, 20-24 Eylül 1924’te halk tarafından sevgiyle, heyecanla karşılanmış, Büyük Gazi bir an önce Erzurum’a gitmek istediği halde burada beş gün kalmıştı.

"Ey Zafer Nûru, Büyük Gazi, bugün bastığın yer;

Beş yıl evvel bize bahşettiğin ilham ile titrer.

Samsun’da beş şerefli gün beş yılın hasretini dindirdi.”

Bu ziyaretine şiirler de yazılmıştı. Bu 1924 gezisi, 19 Mayıs tarihinin ve öneminin tekrar hatırlanmasını sağladığı gibi, Samsunluların ATATÜRK’e daha yakın durmalarına, kendilerini O'na daha yakın hissetmelerine sebep oldu.

Amaçları 19 Mayıs tarihinde bir kutlama yapmaktı. Fakat devletin içeride ve dışarıda karşılaştığı sorunlar sebebiyle, 19 Mayıs 1925'e yetiştiremediler bu isteklerini.

1926’dan itibaren ise 19 Mayıs tarihi Samsun'da "Gazi Günü" olarak kutlanmaya başlandı.

Zaten öteden beri, yaklaşık 1926’dan itibaren Türkiye’de bahar aylarında bir jimnastik şenlikleri, mektepliler bayramı ya da idman bayramı gibi isimler altında etkinlikler yapılmakta idi.

24 Kasım 1934 tarih ve 2587 Sayılı kanunla Gazi Mustafa Kemal'e ATATÜRK soyadının verilmesinden sonra 1935 yılı 19 Mayıs'ından itibaren "Gazi Günü"nün adı "Atatürk Günü" olarak değiştirildi.

Bu coşkuya ülkemizin tüm kentleri ortak olmak istiyordu. 1937 yılından itibaren kutlamalarda önemli değişikliklere gidildi. Millî Eğitim Bakanlığı illere genelge göndererek bundan böyle 19 Mayıs’ta "İdman Bayramı" olarak etkinlikler yapılmasını istedi.

Millî Mücadele günlerinde unutulmaya yüz tutmuş söz konusu etkinlikler, 25 Şubat 1927’de yürürlüğe giren Talebe Bayramı Hakkında Talimatname ile tekrar canlandırılmıştı.

Fakat bu hazırlıklar 1937, 19 Mayıs'ına yetişmedi. Aramızın vefat ettiği yıl olan 1938’in 19 Mayıs’ına kaldı…

*****

Dönelim 19 Mayıs 1938’e, Ata’mızın vefatından yaklaşık 5 ay önceye. Hastaydı Ata’mız. Hastaydı ama katılmak istedi bu ilk törenlere...

Katıldı ve stat çıkışında doktorlarıyla birlikte direkt İstasyon'a geçti. Son yurt gezisi olacağını bil(e)meden, Mersin'e...

Sürüncemede kalan Hatay sorununu çözmekti maksadı. Askeri birlikleri teftiş edecek ve Fransızlara gözdağı verecekti. Fransızca radyolar O'nun hasta olduğunu ve yataktan kalkamadığını dünyaya duyuruyordu.

Tren yolculuğu ve 20 Mayıs 1938 Cuma günü Mersin'e indi. 23 Mayıs’a kadar Mersin’de neler yaşandı yarın konuşacağız.

Minnettarız Ata’m ve silah, akıl arkadaşları; Atalarımız. 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı'mız kutlu olsun. Saygıyla...