içerik yükleniyor...Yüklenme süresi bağlantı hızınıza bağlıdır!

DEVLETİN HADEMESİ

Aydın ile Nazilli arasındadır Atça…

Kasaba girişinde bir "Atçalı Kel Memet Efe" heykeli vardır.

Mimar Tamer Başoğlu'nun projesini hazırladığı heykelin temeli, 8 Temmuz 1969 tarihinde atılmıştır. 82 BİN Türk Lirasına mal edilen heykel 27 Eylül1970 tarihinde tamamlanmıştır.

Heykelin kaidesinde, “Su elin, Çeşme elin, Tekne Atçalı Kel'in” yazmaktadır.

Bu heykelin olduğu yerde 1800’lü yıllarda Osmanlı döneminde bir çeşme vardır. Bildiğin pınar, dağ suyu akmaktadır. Kurnası vardır su akışını kontrol etmek için. Yalak denilen su teknesi vardır hayvanlar su içsin diye.  Bir gün ovadan dönen sürü çeşmenin yalağını, teknesini kırarlar. Su tutmaz haldedir yalak. Kendisini o günlerde Aydın Valisi ilan etmiş olan Atçalı Kel Memet, Kadıyı çağırır:

“Onarın bu hayvanların su içeceği yeri” der. Onarırlar. İş bittiğinde, Kadıyı bir daha çağırır Kel Memet teşekkür eder yaptığı onarım için ve ekler;

“ Kadı güzel olmuş hoş olmuş sağol bir de beyit yazaydın altına daha güzel olacaktı.”

İşte onun üzerine yazılır o:

“Su elin, Çeşme elin, Tekne Atçalı Kel'in”  sözleri.

Aydın’ın Sultanhisar ilçesine bağlı Atça’da, Atçalı Hasan Ağa adındaki yoksul bir köylünün oğlu olarak dünyaya gelmiştir Atçalı Kel Memet Efe.

Doğuştan başının kel olması nedeniyle “Kel” lakabı takılmıştır. Çiftliklerde ırgatlık yaparak yaşamını sürdürmekteyken, Atça’nın varlıklı kişilerinden olan Şerif Hüseyin’in kızı Fatma’ya sevdalanır. Kızı istediklerinde de büyük bir hakaretle karşılaşıp üstüne üstlük ağanın adamları tarafından dövülünce birkaç kişiyi yaralayarak dağa çıkar.

Devletle veya çevredeki varlıklı kişilerle çeşitli sorunları olan birçok kişi de yanına katılır. Zamanla Aydın ve çevresinde “Atçalı Kel Mehmet Efe” adıyla nam salar. Bu arada sevdiği kızın babası, kızını bir başkasıyla evlendirmek istediğinde damat adayını dağa kaldırarak yüklü miktarda fidye alır ve kızın evlenmesini önler.

Bir süre sonra kızını vermemekle ve kendisine düşman olmakla birlikte sevdiği kızın babasını düştüğü hapisten kaçırır.

YÖNETİM güçleriyle girdiği birçok çatışmadan sağ salim kurtulmayı başarır. Aydın bölgesinde Vali ve diğer devlet ileri gelenlerinin baskısından bıkan köylülerden de destek görerek gücünü her geçen gün artırır.

Kapatılan Yeniçeri Ocağı askerlerinin de katılması sonucu sayısı binleri aşan büyük bir güce sahip olur ve Aydın çevresinde büyük bir ayaklanma başlatır. Bu ayaklanmayı bastırmak isteyen İzmir intisap Nazırı İlyaszade’yi yenerek 1828’de Aydın’ı ele geçirir.

Menderes Vadisi'ni, Tire, Bayındır, Birgi, Ödemiş, Turgutlu ve Salihli’yi egemenliği altına alır.

Aydınlılar, Kütahya, Manisa ve Denizli’nin kimi ilçeleri onun düşüncelerini sevinçle karşılayıp ona kapılarını açarlar.

Kel Mehmet, kendisini Aydın’a vali atamasının ardından ilk iş olarak eski düzeni kökünden yıkmış, kötü idareci ve ayandan kişileri kovalamıştır bulunduğu yerden.

Halkın canı, malı, ırzı teminat altına alınmış, gezi hürriyetini tesis etmiştir. Daha sonra mültezimlerin, zabitlerin halka kanun dışı yükledikleri vergileri azaltmış, hatta bazılarını tümden kaldırmıştı.

İstanbul’a bağlılığını bildirerek yıllarca tahsil edilemeyen vergileri toplayarak göndermişti.

Yönetimden serbest ticaret ve tarımın korunmasını, kanunların değiştirilip daha eşitlikçi kanunların yapılmasını, askerliğin yeni esaslara bağlanmasını istemişti.

Kendisine “Vali-i Vilayet, Hademe-i Devlet Atçalı Kel Mehmet” unvanını vererek bu adla Mühür ve PARA bastırmıştı.

1829’da Aydın devlet güçleri tarafından geri alındı.

Nazilli taraflarına kaçan Efe, Nazilli’nin Tepecik köyünde devlet güçleriyle girdiği bir çatışma sonucu 10 Haziran 1830’da yakalanarak öldürüldü.

Turnalı Ali ve Palabıyıkoğlu adındaki adamları ile birlikte başı kesilerek İstanbul’a gönderildi.

Atça’lı Kel Mehmet kendisini “Vilayetin Valisi”, “Devletin Hademesi” olarak tanıttıysa da, o gerçekte halkın Valisi olmuştur.

Onun için önemli olan halkın mutluluğu ve refahı idi. Bu nedenle halkı zor durumda bırakan uygulama ve vergileri kaldırmış, halka zulmedenlerden hesap sormuştur.

Önce Atçalı Kel Memet olmalıdır halkını seven kişi…

Kendi adına Mühür bastırmasa da olur.

Çeşmeleri onarsın halkın çıkarlarını korusun yeter.

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI
FACEBOOK YORUM
Yorum